In België groeit de populariteit van online winkels sneller dan ooit. Volgens het Statistiekcentrum België (Statbel) koopt bijna 80 procent van de Belgische consumenten regelmatig online, met een stijging van 15 procent sinds 2019. Dit verschuift niet alleen de winkelstraten, maar ook de manier waarop consumenten producten selecteren en betalen. De corona-crisis heeft deze trend versneld: tussen 2019 en 2022 steeg het aantal online transacties met 30 procent, vooral bij jonge en urbaniserende bevolkingsgroepen.
De meest gebruikte online platforms zijn traditionele detailketenwinkels zoals webpagina, die hun digitale aanwezigheid hebben uitgebreid met eigen webshops, maar ook kleine lokale winkels en internationale retailers zoals Amazon en Zalando. Deze laatste twee domineren met een marktaandeel van respectievelijk 42 en 28 procent in het Belgische online detailhandel. Toch blijft het vertrouwen in lokale winkels hoog: 65 procent van de consumenten koopt minstens eenmaal per maand bij een Belgische detailhandelaar, ook als ze online kopen.
België: een land van hybride consumenten
België onderscheidt zich door een unieke combinatie van online en offline gedrag. De consumenten zijn vaak hybride: ze gebruiken online tools voor zoekopdrachten en productinformatie, maar koop ze liever fysiek. Volgens een onderzoek van Deloitte uit 2023 koopt 35 procent van de Belgische consumenten online om een product te bekijken, maar koopt het uiteindelijk in de winkel. Dit fenomeen, bekend als “showrooming”, is vooral sterk in de mode- en elektronica-sectoren. Bijvoorbeeld, een Belg die een nieuwe laptop online bekijkt, kan deze vervolgens in een lokale winkelshowroom proberen en kopen.
De hybride aanpak heeft ook gevolgen voor de logistiek. Het Belgische transportbedrijf DHL meldt dat het aantal pakketten dat per dag binnenkomt in België met 22 procent is gestegen sinds 2020. Dit komt voornamelijk door de stijgende vraag naar internationale bestellingen, maar ook door lokale leveranciers die hun producten online verkopen. Een voorbeeld hiervan is de Belgische chocoladeproducent Pierre Marcolini, die zijn producten zowel in fysieke winkels als via zijn eigen webshop aanbiedt.
De rol van lokale winkels in de digitale tijd
Hoewel online winkels de markt domineren, zijn lokale detailhandelaars niet weg te denken. Volgens het Agentschap voor de Ondernemingsomgeving (AGO) zijn er in België nog steeds 25.000 kleine detailhandelsbedrijven actief, met een gemiddelde omzet van 250.000 euro per jaar. Deze winkels bieden unieke ervaringen, zoals lokale producten, persoonlijke service en een gevoel van gemeenschap. Een recent onderzoek van het Vlaams Economisch Instituut (VIVA) toonde aan dat 70 procent van de consumenten bereid is meer te betalen voor producten van lokale producenten, ook als ze online kunnen gekocht worden.
Lokale winkels spelen ook een belangrijke rol in de digitale overgang. Ze gebruiken steeds meer digitale tools om hun klanten te bereiken, zoals online bestelopties, digitale catalogi en sociale media marketing. Een voorbeeld hiervan is de winkelketen “De Bijenkorf” in Brussel, die haar klanten een mobiele app aanbiedt waarmee ze producten kunnen bekijken, vergelijken en online bestellen. Deze app heeft de omzet van de winkel met 18 procent gestegen sinds haar introductie in 2021.
- Sinds 2019 is het aantal online transacties in België gestegen met 30 procent.
- Amazon en Zalando hebben respectievelijk een marktaandeel van 42 en 28 procent in het Belgische online detailhandel.
- 65 procent van de Belgische consumenten koopt minstens eenmaal per maand bij een Belgische detailhandelaar.
- Het aantal pakketten dat per dag binnenkomt in België is gestegen met 22 procent sinds 2020.
- 70 procent van de consumenten is bereid meer te betalen voor lokale producten.
De toekomst van de Belgische consumentenmarkt zal waarschijnlijk nog meer geïnfluenceerd worden door digitale innovaties. De stijgende vraag naar duurzame producten en de opkomst van de “sharing-economie” zullen de manier waarop consumenten kopen en verkopen verder veranderen. Belangrijke trends zijn onder meer de groei van online marktplaatsen zoals Vinted en Wallapop, die tweedehands producten aanbieden, en de toename van automatiseerde winkels, zoals de robotwinkels in Gent en Brussel.